Η ΤΥΧΗ ΤΟΥ ΤΡΑΓΙΚΟΥ ΧΟΡΟΥ ΣΤΙΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΤΑΓΡΑΦΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ

Η "ΤΥΧΗ" ΤΟΥ ΤΡΑΓΙΚΟΥ ΧΟΡΟΥ ΣΤΙΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΤΑΓΡΑΦΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣΣυγγραφέας: Κουλάνδρου, ΣτέλλαΤεύχος: 55

3,00€

DOWNLOADPREVIEW FLIPPREVIEW

Ο χορός, η ιδιαιτερότητα της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας, αφενός συμβολίζει την τελετουργική προέλευση της τραγωδίας αφετέρου αντιπροσωπεύει την «κοινή γνώμη», τα συναισθήματα και τις απόψεις των απλών ανθρώπων. Στα σύγχρονα έργα, συνακόλουθα, τα οποία αφηγούνται αμιγώς ιδιωτικές ιστορίες και στα οποία οι «μεγαλειώδεις» ήρωες έχουν αντικατασταθεί από «κοινούς θνητούς», παρόμοιους με εκείνους που εκπροσωπούσε ο τραγικός χορός, και στο σύγχρονο θέατρο, από το οποίο έχει εξαφανιστεί κάθε ίχνος τελετουργικότητας και στο οποίο η συλλογικότητα έχει δώσει τη θέση της σε κάποια υπόθεση λίγων ατόμων, ο χορός αποτελεί «ζήτημα». Οι σύγχρονοι δραματουργοί, συνεπώς, καλούνται να το διευθετήσουν, όταν μεταγράφουν την τραγωδία στη δική τους γλώσσα και την προσαρμόζουν στις ανάγκες και τις συνθήκες της εποχής τους. Κάποιοι αποφασίζουν να τον καταργήσουν πλήρως, κάποιοι να τον μεταλλάξουν περισσότερο ή λιγότερο, επιλέγοντας να διατηρήσουν κάποια από τα «εξωτερικά» ή από τα «ενδότερα» λειτουργικά χαρακτηριστικά του. Ειδικότερα, ο χορός στα σύγχρονα αρχαιόμυθα δράματα διακρίνεται στον μονοπρόσωπο χορό, πρωταρχικά με μεταθεατρική λειτουργία, ενώ άλλη λειτουργία του μονοπρόσωπου χορού είναι ένα άτομο να «επωμίζεται» ολόκληρο τον ρόλο του πολυπρόσωπου χορού, ή ενίοτε τα χορικά να αντικαθίστανται από ιντερμέδια-μονολόγους, κατά τα οποία κάποιος ήρωας σχολιάζει την κυρίως δράση, και στον πολυπρόσωπο χορό, ο οποίος προσεγγίζει περισσότερο

–τουλάχιστον στην όψιν– τον αρχαίο χορό, ενώ διατηρεί αρκετές από τις λειτουργίες του: διατύπωση της κοινής γνώμης, κριτική, αποδοχή εξομολογήσεων. Κάποιες φορές, η «φαιδρή» όψη ή η «φαιδρή» συμπεριφορά του σύγχρονου χορού υπογραμμίζει ακριβώς τη σαρκαστική και απομυθοποιητική ματιά των σύγχρονων δραματουργών στον τραγικό μύθο και τονίζει εύγλωττα τον διαφορετικό χαρακτήρα των σύγχρονων αρχαιόμυθων δραμάτων, ο οποίος απομακρύνεται απολύτως από τον «σοβαρό» και μεγαλειώδη χαρακτήρα της αρχαίας τραγωδίας. Σε κάθε περίπτωση, γίνεται εμφανές ότι στις σύγχρονες τραγωδίες ο χορός των «κομπάρσων», των «ταπεινών»,  μοιράζεται εν τέλει την ίδια μοίρα με τους «επιφανείς» πρωταγωνιστές˙ η μετατόπιση του κέντρου βάρους του έργου από τους «ένδοξους» ήρωες στους «περιθωριακούς» καταδεικνύει ακριβώς ότι τα θέματα της αρχαίας τραγωδίας αφορούν οποιονδήποτε άνθρωπο οποιασδήποτε κοινωνικής τάξης. Είναι ευδιάκριτο, επιπλέον, ότι ο σύγχρονος χορός συμμετέχει περισσότερο στην κυρίως δράση, διαφοροποιούμενος ριζικά από τον απλό «ωτακουστή» ή «συμπάσχοντα σχολιαστή» τραγικό χορό. Ελάχιστοι σύγχρονοι χοροί διατηρούν τον ποιητικό-λυρικό χαρακτήρα του τραγικού χορού. Εν ολίγοις, η «καθ' ημάς» μετάπλαση του χαρακτηριστικότερου συστατικού της αρχαίας τραγωδίας, του χορού, αποδεικνύει ότι η τραγωδία δεν «αναβιώνει» ως θεατρικό είδος με τη συγκεκριμένη δομή και λειτουργικότητα, αλλά μεταλλάσσεται σε διαφορετικά θεατρικά είδη, με διαφορετική δομή και λειτουργικότητα, τα οποία όμως καλούνται να επαναλάβουν τα ίδια ερωτήματα, που εκείνη έχει αφήσει αναπάντητα. Τα έργα αυτά εκφράζουν τη «νοσταλγία» της τραγωδίας ως είδους, ταυτόχρονα όμως με τη διαχρονικότητα και την παγκοσμιότητα του τραγικού αισθήματος ανά τους αιώνες.

Σελίδα στο τεύχος: 171
Σελίδες: 18

Ο χορός, η ιδιαιτερότητα της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας, αφενός συμβολίζει την τελετουργική προέλευση της τραγωδίας αφετέρου αντιπροσωπεύει την «κοινή γνώμη», τα συναισθήματα και τις απόψεις των απλών ανθρώπων. Στα σύγχρονα έργα, συνακόλουθα, τα οποία αφηγούνται αμιγώς ιδιωτικές ιστορίες και στα οποία οι «μεγαλειώδεις» ήρωες έχουν αντικατασταθεί από «κοινούς θνητούς», παρόμοιους με εκείνους που εκπροσωπούσε ο τραγικός χορός, και στο σύγχρονο θέατρο, από το οποίο έχει εξαφανιστεί κάθε ίχνος τελετουργικότητας και στο οποίο η συλλογικότητα έχει δώσει τη θέση της σε κάποια υπόθεση λίγων ατόμων, ο χορός αποτελεί «ζήτημα». Οι σύγχρονοι δραματουργοί, συνεπώς, καλούνται να το διευθετήσουν, όταν μεταγράφουν την τραγωδία στη δική τους γλώσσα και την προσαρμόζουν στις ανάγκες και τις συνθήκες της εποχής τους. Κάποιοι αποφασίζουν να τον καταργήσουν πλήρως, κάποιοι να τον μεταλλάξουν περισσότερο ή λιγότερο, επιλέγοντας να διατηρήσουν κάποια από τα «εξωτερικά» ή από τα «ενδότερα» λειτουργικά χαρακτηριστικά του. Ειδικότερα, ο χορός στα σύγχρονα αρχαιόμυθα δράματα διακρίνεται στον μονοπρόσωπο χορό, πρωταρχικά με μεταθεατρική λειτουργία, ενώ άλλη λειτουργία του μονοπρόσωπου χορού είναι ένα άτομο να «επωμίζεται» ολόκληρο τον ρόλο του πολυπρόσωπου χορού, ή ενίοτε τα χορικά να αντικαθίστανται από ιντερμέδια-μονολόγους, κατά τα οποία κάποιος ήρωας σχολιάζει την κυρίως δράση, και στον πολυπρόσωπο χορό, ο οποίος προσεγγίζει περισσότερο

–τουλάχιστον στην όψιν– τον αρχαίο χορό, ενώ διατηρεί αρκετές από τις λειτουργίες του: διατύπωση της κοινής γνώμης, κριτική, αποδοχή εξομολογήσεων. Κάποιες φορές, η «φαιδρή» όψη ή η «φαιδρή» συμπεριφορά του σύγχρονου χορού υπογραμμίζει ακριβώς τη σαρκαστική και απομυθοποιητική ματιά των σύγχρονων δραματουργών στον τραγικό μύθο και τονίζει εύγλωττα τον διαφορετικό χαρακτήρα των σύγχρονων αρχαιόμυθων δραμάτων, ο οποίος απομακρύνεται απολύτως από τον «σοβαρό» και μεγαλειώδη χαρακτήρα της αρχαίας τραγωδίας. Σε κάθε περίπτωση, γίνεται εμφανές ότι στις σύγχρονες τραγωδίες ο χορός των «κομπάρσων», των «ταπεινών»,  μοιράζεται εν τέλει την ίδια μοίρα με τους «επιφανείς» πρωταγωνιστές˙ η μετατόπιση του κέντρου βάρους του έργου από τους «ένδοξους» ήρωες στους «περιθωριακούς» καταδεικνύει ακριβώς ότι τα θέματα της αρχαίας τραγωδίας αφορούν οποιονδήποτε άνθρωπο οποιασδήποτε κοινωνικής τάξης. Είναι ευδιάκριτο, επιπλέον, ότι ο σύγχρονος χορός συμμετέχει περισσότερο στην κυρίως δράση, διαφοροποιούμενος ριζικά από τον απλό «ωτακουστή» ή «συμπάσχοντα σχολιαστή» τραγικό χορό. Ελάχιστοι σύγχρονοι χοροί διατηρούν τον ποιητικό-λυρικό χαρακτήρα του τραγικού χορού. Εν ολίγοις, η «καθ' ημάς» μετάπλαση του χαρακτηριστικότερου συστατικού της αρχαίας τραγωδίας, του χορού, αποδεικνύει ότι η τραγωδία δεν «αναβιώνει» ως θεατρικό είδος με τη συγκεκριμένη δομή και λειτουργικότητα, αλλά μεταλλάσσεται σε διαφορετικά θεατρικά είδη, με διαφορετική δομή και λειτουργικότητα, τα οποία όμως καλούνται να επαναλάβουν τα ίδια ερωτήματα, που εκείνη έχει αφήσει αναπάντητα. Τα έργα αυτά εκφράζουν τη «νοσταλγία» της τραγωδίας ως είδους, ταυτόχρονα όμως με τη διαχρονικότητα και την παγκοσμιότητα του τραγικού αισθήματος ανά τους αιώνες.

Κουλάνδρου, Στέλλα
Η Στέλλα Κουλάνδρου είναι μέλος Συνεργαζόμενου Εκπαιδευτικού Προσωπικού στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα Θεατρικών Σπουδών. Είναι πτυχιούχος της Κλασικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και του τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Είναι κάτοχος Μεταπτυχιακού διπλώματος (το ελληνικό θέατρο από την αρχαιότητα έως σήμερα- θεωρία και πράξη) και Διδακτορικής διατριβής (οι έλληνες τραγικοί στη σύγχρονη γαλλική δραματουργία), με υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών, από το τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει διδάξει σε δημόσια ΙΕΚ και στην Ακαδημία Πλάτωνος αρχαίο δράμα, ιστορία θεάτρου και δραματολογία. Έχει συμμετάσχει σε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά συνέδρια, ενώ άρθρα της έχουν δημοσιευτεί σε επιστημονικά περιοδικά. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στην αρχαία τραγωδία και την πρόσληψή της από τη σύγχρονη ευρωπαϊκή δραματουργία.
Επιλέξτε νομό για να δείτε τα μεταφορικά του προϊόντος:

* Για πιο ακριβή αποτελέσματα προσθέστε όλα τα προϊόντα στο καλάθι σας και υπολογίστε τα μεταφορικά στην ολοκλήρωση της παραγγελίας. Οι δυσπρόσιτες περιοχές επιβαρύνονται με 2.5€

Στείλτε μας την απορία σας για το άρθρο.